Er zijn steeds meer aanwijzingen dat er een directe relatie bestaat tussen de conditie van je darmen en de hersenen.

De ’hersen-darm as’ - nieuwe mogelijkheden voor behandeling van Prikkelbaardarmsyndroom met probiotica?

Prof. Dr. Robert-Jan Brummer, gastro-enteroloog, Örebro Universiteit, Örebro, Zweden

De oorzaken en fysiologische processen die ten grondslag liggen aan het Prikkelbaardarmsyndroom (PDS) zijn lang een groot raadsel geweest. De laatste jaren is onze kennis hieromtrent enorm toegenomen, vooral ook door toegenomen begrip voor dat wat we de ’hersen-darm as’ noemen. Deze term duidt aan dat de darm en de hersenen voortdurend en tweezijdig met elkaar communiceren. Het vinden van mogelijkheden om deze communicatie te verbeteren is waarschijnlijk de sleutel tot nieuwe succesvolle behandelingen van PDS.

De hersenen als pianist
De communicatie tussen de darm en de hersenen vindt onbewust plaats doordat het autonome zenuwstelsel de hersenen verbindt met het eigen zenuwstelsel van de darm, het zogenaamde ‘enterische zenuwstelsel’. Signalen worden zowel vanuit de darm ‘naar boven’ verzonden, daarnaast sturen de hersenen ook signalen naar de darm. Dit kan vergeleken worden met het samenspel tussen een pianist (de hersenen) en de piano (de darm). De muziek kan worden vergeleken met de darmfunctie. Wanneer een getalenteerde pianist speelt op een uitstekend instrument, maar wordt gestoord door ander geluid, dan is de muziek niet van hoge kwaliteit ondanks de oorspronkelijk goede voorwaarden. Dat betekent dat er geen structurele stoornis van de hersenen ofwel de darmen ten grondslag hoeft te liggen aan een communicatiestoornis.

Het Prikkelbaardarmsyndroom

Het is niet gemakkelijk antwoord te geven op de vraag welke stoornis in communicatie tussen de darm en de hersenen optreedt bij PDS, omdat PDS een enorm heterogeen syndroom is. Op dit moment worden de diagnostische criteria nog steeds bepaald door de symptomen en niet door de onderliggende oorzaak of fysiologische processen. Er zijn theoretisch verschillende communicatiestoornissen mogelijk; de darmen sturen sterkere signalen dan normaal, de signalen worden versterkt op weg naar of in de hersenen, de hersenen sturen krachtiger of verkeerde signalen naar de darm, ofwel de darmen ontvangen de signalen niet op de juiste manier. Het enterische zenuwstelsel speelt in dit kader een belangrijke rol. Indien de zenuwcellen van dit netwerk overmatig worden geprikkeld, bijvoorbeeld door oxidatieve stress of ontsteking, dan zou dit tot PDS kunnen leiden.