In mijn praktijk krijg ik veel klanten met darmproblemen. Deze ontstaan meestal door stress, en of verkeerde voedingsgewoonten. De klachten zijn bij een ieder verschillend. Duidelijk is dat een langdurig aangehouden verkeerde voeding en leefstijl (zoals weinig voedingsvezels, teveel geraffineerde producten, weinig groenten en fruit gecombineerd met stress) op den duur bij de meeste mensen darmproblemen veroorzaken.
Ik geef een voorbeeld van een klant die ik 1,5 jaar heb begeleid met PDS (Prikkelbare Darm Syndroom) gerelateerde klachten. Uiteindelijk heb ik haar problemen verholpen. Het gaat om een jonge vrouw Anna, ongeveer 38 jaar, had 10 jaar last van IBS gerelateerde klachten. De klachten waren buikpijn, harde ontlasting, gepaard gaande met diarree, opgezwollen buik , gasvorming. Daarbij had zij een sterke reactie op zowel kant-en-klare voedingsmiddelen als zelf bereide maaltijden. Anna sport 2 x per week .
Uit de anamnese bleek dat Anna veel suiker, vet en kant-en-klaar producten gebruikte, zoals limonade, snacks, koekjes , chips en vette sauzen. Ook at ze weinig groenten en melkproducten. Ze had veel last van stress, zowel op het werk als in de privésfeer.
Ik heb voor Anna een dieetbehandeling opgesteld:
- invoeren van fermenteerbare (oplosbare) - en niet fermenteerbare (onoplosbare) vezels in haar dagmenu, in een gevarieerde verhouding.
- veel vocht: minstens 2 liter caloriearme dranken per dag
- afhankelijk van de klachten: gebruik van een probioticum
- bijvoorkeur gebruik van zure melkproducten ipv melk
- beweging bijv. sporten: 1-2 uur per week, of dagelijks 30 minuten wandelen, fietsen
Uit onderzoek blijkt dat de aanwezigheid van fermenteerbare vezels in de voeding goed helpt bij PDS klachten. Deze vezels worden door de aanwezige darmbacteriën gefermenteerd. Hierdoor komen korte ketenvetzuren vrij, waardoor o.a. de zuurgraad van darm verlaagd wordt. Er ontstaat een snellere darmpassage en tevens groei van de goede darmbacteriën. De darmflora kan zich hierdoor op een natuurlijke manier herstellen. Een te hoog gehalte aan niet fermenteerbare vezels in de voeding, uit bijvoorbeeld tarwezemelen, kan juist de klachten verergeren.
Probiotica
Omdat Anna al jaren last had van PDS klachten, heb ik haar een hoge dosering probiotica geadviseerd, om de darmflora te helpen herstellen. Ik heb haar ook geadviseerd om zoveel mogelijk zelf bereide producten en maaltijden te gebruiken, zonder kunstmatige toevoegingen. In de praktijk merk ik dat mensen goed reageren op zo’n ‘pure’ voeding, net zoals op vetarme en lactosebeperkte voeding. Beweging en tijd nemen voor ontspanning is evenzeer belangrijk.
Resultaten
Anna heeft dit dieet 2 weken gevolgd. Daarna kwam ze weer bij mij terug voor een evaluatie. Na 2 weken ging het redelijk goed, af en toe nog last van buikpijn.
Hierna heb ik dosering van de probiotica verhoogd . Na nogmaals 1 maand het dieet gevolgd te hebben namen de klachten geleidelijk nog meer af. Anna had alleen nog af en toe nog last van harde ontlasting. De diarree was wel minder geworden. Opvallend was dat de buikpijnklachten die in het begin zo hevig waren duidelijk minder zijn geworden.
Na 6 weken kreeg ze een nog hogere dosering probiotica gecombineerd met een hogere dosering fermenteerbare vezels. Na 3 weken werden de klachten steeds minder en na deze aanpassing ging het beter; de ontlasting werd zachter. Bij PDS is het belangrijk dat het dieet wordt volgehouden. Een goede ondersteuning en stimulans geven in de begeleiding is heel belangrijk. De darmflora heeft tijd nodig om te herstellen.
Terugval
Opvallend was dat Anna snel gewicht verliest bij drukte en stress. Incidenteel gebruik van suiker en vette maaltijden veroorzaakten weer klachten. Na 3 maanden uiteindelijk kwamen de klachten weer terug ondanks de aanpassingen in het dieet .
Om darmparasieten uit te sluiten is er een ontlastingsonderzoek gedaan. Dit was negatief, wat nog meer de conclusie gaf dat de klachten duidelijk PDS gerelateerd zijn, en dat het dieet een tijdje streng volgehouden moest worden totdat het evenwicht in de darmflora bereikt is.
Na 2 maanden werden de PDS klachten steeds minder. Na 7 maanden waren de IBS klachten vrijwel weg, maar het gewicht daalde tijdens drukte en stress op haar werk. Naast het dieet is nu geadviseerd om een lagere dosering probiotica te nemen. Om het gewicht wat te verhogen en daarna stabiel te houden is geadviseerd tijdelijk extra calorierijke gezonde tussendoortjes te gebruiken. Na 9 maanden zien wij uiteindelijk redelijk resultaat. Het gewicht is stabiel tot licht gestegen, de klachten zijn vrijwel verdwenen. Anna voelt zich goed en is gestopt met probiotica en volgt verder alleen de voedings -en leefvoorschriften. Om te kijken of het dieet goed is aangeslagen heb ik Anna nog na 1 maand gezien en daarna weer na 5 maanden. Daarna heeft ze geen klachten meer gehad. Wel zal zij op moeten passen met sterk geraffineerde en kant en klare producten en op een creatieve manier om moeten gaan met stress. Waarschijnlijk zijn de klachten grotendeels veroorzaakt door aanleg van de persoon en het langdurig toepassen van verkeerde voedingsgewoonten en een hectische leefstijl.
De dietist
Het is belangrijk bij de begeleiding niet alleen naar de voeding te kijken. Het leefpatroon in het algemeen zoals regelmaat, rust, voldoende lichaamsbeweging en het vermijden en goed omgaan met stress is heel belangrijk. Als diëtist is het belangrijk dat je je patiënt serieus neemt, geruststelt en begeleidt naar een gezonde leefwijze waarbij je mogelijkheden geeft om regelmatig te ontspannen. Sporten is hierbij een mogelijkheid maar een boswandeling, yoga oefening of sauna bezoek volstaat evengoed. Het gaat erom dat de klant beseft dat darmklachten niet alleen ontstaan door een verkeerd voedingspatroon, maar ook door stress en verkeerde leefstijl.
Haydee Saruco, diëtist in Haarlem
